Oca

Konu Anlatımı Matematik 4.Sınıf Konu Anlatımı

4. Sınıf Çıkarma İşlemi Konu Anlatımı ve Örnekler

19 Ocak 2026

57 0

İçindekiler

➖ Doğal Sayılarda Çıkarma İşlemi
1️⃣ Elde Olmadan Çıkarma
2️⃣ Elde Var Durumu
3️⃣ Sıfır İçeren Sayılarda Çıkarma
4️⃣ 4 Basamaklı Sayılarda Çıkarma
📋 Özet – Çıkarma İşlemi Kuralları
✍️ Değerlendirme Testi
🎉 Test Sonuçları 🎉
Çıkarma İşlemi Nedir?
Çıkarma İşleminin Terimleri
Basamaklı Çıkarma İşlemi
Basamaksız Çıkarma
Eldeli (Onluk Bozarak) Çıkarma İşlemi
Çıkarma İşleminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Çıkarma İşlemi Nerelerde Kullanılır?
Örnek Alıştırmalar
Sonuç

Doğal Sayılarda Çıkarma İşlemi

➖ Doğal Sayılarda Çıkarma İşlemi ➖

➖ Doğal Sayılarda Çıkarma İşlemi

Büyük sayılarda çıkarma işlemini adım adım öğreneceğiz! Elde var ve elde yok durumlarını göreceğiz.

1️⃣ Elde Olmadan Çıkarma

💡 Önemli Kural:

Çıkarma işlemini sağdan sola doğru yaparız. Önce birler, sonra onlar, sonra yüzler basamağından çıkarırız.

📝 Örnek 1: Basit Çıkarma

Soru: 587 – 325 işlemini yapalım.

Basamak	Yüzler	Onlar	Birler
Eksilen	5	8	7
Çıkan	3	2	5
Fark	2	6	2

🔍 Adım Adım:

Birler: 7 – 5 = 2
Onlar: 8 – 2 = 6
Yüzler: 5 – 3 = 2

✅ Sonuç: 587 – 325 = 262

2️⃣ Elde Var Durumu

💡 Önemli Kural:

Bir basamaktaki sayı, çıkarılacak sayıdan küçükse, sol basamaktan 1 elde ederiz. Bu 1, o basamak için 10 değerindedir.

📝 Örnek 2: Elde Var Durumu

Soru: 652 – 378 işlemini yapalım.

Basamak	Yüzler	Onlar	Birler
Elde	↓^-1	↓^-1
Eksilen	6 5	5 4 ⁺¹⁰	2⁺¹⁰
Çıkan	3	7	8
Fark	2	7	4

🔍 Adım Adım:

Birler: 2 {‘<‘} 8 → Onlar basamağından 1 elde et → 12 – 8 = 4
Onlar: (5-1=4) ve 4 {‘<‘} 7 → Yüzler basamağından 1 elde et → 14 – 7 = 7
Yüzler: (6-1=5) → 5 – 3 = 2

✅ Sonuç: 652 – 378 = 274

3️⃣ Sıfır İçeren Sayılarda Çıkarma

💡 Önemli Kural:

Elde edeceğimiz basamak sıfır ise, sıfır olmayan basamağı bulana kadar sola gideriz. O basamaktan 1 alır, aradaki tüm sıfırları 9 yaparız.

📝 Örnek 3: Sıfır Var

Soru: 800 – 347 işlemini yapalım.

Basamak	Yüzler	Onlar	Birler
Elde	↓^-1	↓^-1
Eksilen	8 7	0 9 ⁺¹⁰	0⁺¹⁰
Çıkan	3	4	7
Fark	4	5	3

🔍 Adım Adım:

Birler: 0 {‘<‘} 7 → Onlar basamağından elde edelim ama 0! → Yüzler basamağından 1 al
Yüzlerden 1 alınca: 8→7, Onlar 0→9 olur, Birler 0→10 olur
Birler: 10 – 7 = 3
Onlar: 9 – 4 = 5
Yüzler: 7 – 3 = 4

✅ Sonuç: 800 – 347 = 453

4️⃣ 4 Basamaklı Sayılarda Çıkarma

📝 Örnek 4: Büyük Sayılar

Soru: 5234 – 2867 işlemini yapalım.

Basamak	Binler	Yüzler	Onlar	Birler
Eksilen	5 4	2⁺¹⁰	3 2 ⁺¹⁰	4⁺¹⁰
Çıkan	2	8	6	7
Fark	2	4	6	7

🔍 İşlem Adımları:

Birler: 4 {‘<‘} 7 → Elde et → 14 – 7 = 7
Onlar: (3-1=2) ve 2 {‘<‘} 6 → Elde et → 12 – 6 = 6
Yüzler: (2+10=12) – 8 = 4
Binler: (5-1=4) – 2 = 2

✅ Sonuç: 5234 – 2867 = 2367

📋 Özet – Çıkarma İşlemi Kuralları

1️⃣ Her zaman sağdan sola (birlerden başla)

2️⃣ Üst sayı alt sayıdan küçükse elde et

3️⃣ Elde edilen basamak 10 birim kazanır

4️⃣ Elde veren basamak 1 azalır

5️⃣ Sıfır varsa, sıfır olmayan basamağa git

Çıkarma İşlemi Nedir?

Çıkarma işlemi, bir sayıdan başka bir sayıyı çıkarmak anlamına gelir. Çıkarma işlemi sayesinde bir bütünün ne kadarının kaldığını ya da iki sayı arasındaki farkı buluruz.

Örnek:
8 − 3 = 5
Sekiz elmadan üçü giderse geriye beş elma kalır.

Çıkarma İşleminin Terimleri

Çıkarma işleminde üç temel terim vardır:

Eksilen: Çıkarma yapılan sayı
Çıkan: Eksilenden çıkarılan sayı
Fark: İşlemin sonucu

Örnek:
726 − 489 = 237

Eksilen: 726
Çıkan: 489
Fark: 237

Basamaklı Çıkarma İşlemi

sınıfta çıkarma işlemleri genellikle birden fazla basamaklı sayılarla yapılır. Bu işlemlerde birler, onlar ve yüzler basamağına dikkat edilir.

Basamaksız Çıkarma

Her basamaktaki rakam, üstteki rakamdan küçükse, işlem doğrudan yapılır.

Örnek:
584 − 132 = 452

Eldeli (Onluk Bozarak) Çıkarma İşlemi

Eğer alttaki sayı üsttekinden büyükse, bir üst basamaktan ödünç (elde) alınır.

Örnek:
726 − 489

Birler basamağı: 6 − 9 yapılamaz → Onlar basamağından 1 onluk alınır
16 − 9 = 7
Onlar basamağı: 1 onluk eksildi → 1 − 8 yapılamaz
Yüzler basamağından ödünç alınır
Sonuç: 237

Çıkarma İşleminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Sayılar basamaklarına göre alt alta yazılmalıdır
İşleme birler basamağından başlanır
Eldeli işlemlerde alınan onluk mutlaka hesaba katılmalıdır
Sonuç kontrolü için toplama işlemiyle doğrulama yapılabilir

Çıkarma İşlemi Nerelerde Kullanılır?

Para hesaplamalarında
Zaman problemlerinde
Mesafe ve yaş problemlerinde
Günlük hayattaki eksilme durumlarında

Örnek Alıştırmalar

804 − 267 = ?
950 − 438 = ?
600 − 285 = ?

(Öğrencilerin defterde çözmesi önerilir.)

Sonuç

4. sınıf çıkarma işlemi, matematiğin temel konularından biridir. Bu konuyu iyi öğrenen öğrenciler, problem çözmede ve ileri matematik konularında daha başarılı olur. Bol bol örnek çözmek ve alıştırma yapmak, konunun pekişmesini sağlar.